کاشت بذر در پیت ماس؛ آموزش قدم‌به‌قدم تولید نشاء در خانه
آموزش کامل کاشت بذر در پیت ماس: آماده کردن بستر، عمق کاشت، دما و نور مناسب، آبیاری از زیر، تغذیه نشاء، پیشگیری از مرگ گیاهچه و زمان انتقال نشاء به گلدان یا باغچه.
۵ دقیقه مطالعه۲۹ بازدید
پاسخ کوتاه: برای کاشت بذر در پیت ماس، ترکیب حدود ۷۰٪ پیت ماس و ۳۰٪ پرلیت را مرطوب کنید، در سینی نشاء یا گلدان کوچک بریزید و بذر را به عمق تقریبا دو برابر قطر خودش بکارید (بذرهای خیلی ریز را نپوشانید). روی سینی را با نایلون یا درپوش شفاف بپوشانید، در دمای حدود ۱۸ تا ۲۴ درجه نگه دارید و از زیر آبیاری کنید. بعد از جوانهزنی، درپوش را بردارید و نور قوی بدهید. چون پیت مواد مغذی ندارد، بعد از درآمدن برگ‌های اصلی تغذیه رقیق را شروع کنید.
تولید نشاء در خانه، از گوجه و فلفل گرفته تا گلهای فصلی و سبزیها، یکی از لذت‌بخش‌ترین کارهای باغبانی است. انتخاب بستر درست مهم‌ترین عامل موفقیت است و پیت ماس به دلیل سبکی، تمیزی و نگهداری رطوبت، رایج‌ترین بستر بذرکاری در دنیاست. در این آموزش قدم‌به‌قدم، کاشت بذر در پیت ماس را از آماده‌سازی بستر تا انتقال نشاء یاد می‌گیرید.
چرا پیت ماس برای بذرکاری مناسب است؟
سبک و پوک: ریشه‌چه ظریف بذر به‌راحتی در آن پیش می‌رود.
نگهداری یکنواخت رطوبت: بذر در طول جوانهزنی نباید حتی یک بار کاملا خشک شود.
تمیز بودن: بستر بدون خاک، خطر بیماری مرگ گیاهچه و بذر علف هرز را کم می‌کند.
یکنواختی: همه بذرها شرایط مشابهی دارند و هم‌زمان سبز می‌شوند.
اگر با خود پیت ماس آشنا نیستید، اول مقاله پیت ماس چیست؟ را بخوانید.
وسایل لازم
سینی نشاء، لیوان یکبار مصرف سوراخ‌دار یا گلدان کوچک با زهکش
پیت ماس با pH اصلاح‌شده و پرلیت
درپوش شفاف یا نایلون فریزر
آبپاش دستی یا اسپری و یک سینی زیرین برای آبیاری از زیر
برچسب و ماژیک برای نوشتن نام بذر و تاریخ کاشت
آموزش قدم‌به‌قدم کاشت بذر
آماده کردن بستر: ۷ پیمانه پیت ماس و ۳ پیمانه پرلیت را مخلوط کنید. آب ولرم اضافه کنید و هم بزنید تا مثل اسفنج فشرده‌شده مرطوب شود و با فشار دست فقط چند قطره آب از آن بچکد.
پر کردن سینی: سلول‌ها را تا حدود ۲ سانتی‌متر پایین‌تر از لبه پر کنید و سطح را آرام صاف کنید، بدون فشردن زیاد.
کاشت: در هر سلول ۲ تا ۳ بذر بکارید. عمق کاشت حدود دو برابر قطر بذر است. بذرهای بسیار ریز مثل اطلسی، بگونیا و کاهو را فقط روی سطح بپاشید و نپوشانید، چون برای جوانهزنی به نور نیاز دارند.
پوشاندن: روی سینی را با درپوش شفاف یا نایلون بپوشانید تا رطوبت حفظ شود. تا زمان جوانهزنی معمولا نیاز به آبیاری دوباره نیست.
دما: بیشتر بذرها در دمای ۱۸ تا ۲۴ درجه بهتر جوانه میزنند. سبزی‌های سرمادوست مثل کلم و کاهو دمای خنک‌تر (حدود ۱۳ درجه) را ترجیح می‌دهند. سینی پوشیده را زیر نور مستقیم خورشید نگذارید تا داغ نشود.
بعد از جوانهزنی: درپوش را بردارید و نشاءها را در پرنورترین نقطه خانه قرار دهید. اگر از لامپ رشد استفاده می‌کنید، روزانه ۱۴ تا ۱۶ ساعت نور بدهید و لامپ را نزدیک نشاءها نگه دارید.
آبیاری: از زیر آبیاری کنید: سینی را چند دقیقه در ظرف آب بگذارید تا بستر از پایین آب بکشد. اجازه دهید سطح بین دو آبیاری کمی خشک شود، اما هرگز نگذارید نشاءها پژمرده شوند.
تنک کردن: وقتی نشاءها اولین برگ‌های اصلی را درآوردند، در هر سلول قوی‌ترین را نگه دارید و بقیه را از سطح خاک با قیچی قطع کنید.
تغذیه نشاء در پیت ماس
بسترهای پیت و پرلیت تقریبا مواد مغذی ندارند. به همین دلیل بعد از ظاهر شدن برگ‌های اصلی، باید تغذیه را با محلول کود رقیق (حدود یک‌چهارم تا نصف دوز توصیه‌شده روی بسته کود) شروع کنید. راه دیگر این است که از همان ابتدا حدود ۲۰٪ از بستر را یک اصلاح‌کننده آلی غنی مثل بلک پیت قرار دهید تا تغذیه ملایم و تدریجی داشته باشید. ترکیب ۲۰٪ ابرکوه + ۸۰٪ کوکوپیت یا پیت ماس، همان نسبتی است که برای بستر نشاء سبزی و صیفی پیشنهاد می‌کنیم.
بیماری مرگ گیاهچه (Damping-off) و پیشگیری از آن
اگر نشاءهای سالم ناگهان از محل تماس با خاک نازک شده و بخوابند، احتمالا دچار «مرگ گیاهچه» شدهاند؛ یک بیماری قارچی که رطوبت زیاد، نور کم و دمای بالا آن را تشدید می‌کند.
از سینی و ظرف تمیز و بستر استریل یا تازه استفاده کنید.
از زیر آبیاری کنید و از خیس نگه داشتن دائمی سطح بستر پرهیز کنید.
بعد از جوانهزنی درپوش را بردارید تا هوا جریان داشته باشد.
نشاءهای آلوده را سریع خارج کنید.
رطوبت زیاد بستر می‌تواند پشه‌های سیاه گلدان را هم جذب کند که لاروهایشان به ریشه‌های ظریف نشاء آسیب میزنند.
انتقال نشاء به گلدان یا زمین
مرحله
زمان
نکته
انتقال به گلدان بزرگ‌تر
بعد از حداقل یک جفت برگ اصلی
نشاء را از برگ بگیرید، نه از ساقه
مقاوم‌سازی (هاردنینگ)
از ۲ هفته قبل از انتقال به فضای باز
هر روز چند ساعت بیشتر در سایه و بعد آفتاب قرار دهید
انتقال به باغچه
بعد از گذشتن خطر سرما
ترجیحا در روز ابری یا عصر
هنگام انتقال، حدود ۳۰٪ بلک پیت به خاک چاله کاشت یا گلدان جدید اضافه کنید تا ریشه‌زایی بعد از انتقال سریع‌تر شود.
جمع‌بندی
پیت ماس مرطوب و مخلوط با پرلیت، عمق کاشت درست، دمای ۱۸ تا ۲۴ درجه، آبیاری از زیر و نور کافی بعد از جوانهزنی، پنج اصل موفقیت در کاشت بذر هستند. فراموش نکنید که پیت فقط بستر است و نشاء بعد از برگ‌های اصلی به تغذیه نیاز دارد.
قاعده کلی این است که بذر را به عمق حدود دو برابر قطر خودش بکارید. بذرهای بسیار ریز مثل اطلسی و بگونیا را فقط روی سطح بپاشید و رویشان را نپوشانید.
بذر در پیت ماس چند روزه سبز میشود؟
+
بسته به نوع بذر، از چند روز تا چند هفته. بیشتر سبزیها و گلهای فصلی در دمای ۱۸ تا ۲۴ درجه و با بستر مرطوب طی ۵ تا ۱۴ روز جوانه میزنند.
آیا نشاء در پیت ماس به کود نیاز دارد؟
+
بله. پیت ماس و پرلیت تقریبا مواد مغذی ندارند، پس بعد از درآمدن برگ‌های اصلی باید تغذیه رقیق را شروع کنید یا از ابتدا حدود ۲۰٪ بلک پیت غنی‌شده به بستر اضافه کنید.
چرا نشاءهایم بعد از سبز شدن خوابیدند؟
+
احتمالا به بیماری مرگ گیاهچه (Damping-off) دچار شدهاند که با رطوبت زیاد، نور کم و بستر آلوده تشدید میشود. از بستر تمیز استفاده کنید، از زیر آبیاری کنید و بعد از جوانهزنی درپوش را بردارید.
